Het Knowaste Concept

Gezonde voeding voor Amsterdammers, geteeld door Amsterdammers

Een landelijk voorbeeldproject voor circulaire landbouw op de zorgboerderij

Aanleiding: Bij de voedselbanken is een groot gebrek aan verse eieren, groentes en fruit omdat supermarken deze maar beperkt mogen doneren.  Daarom hebben 11 zorgboerderijen van Stichting Vriendentuinen een samenwerkingsverband opgezet om een deel van hun productie gratis aan de Voedselbank te schenken. Momenteel levert dat 5000 eieren per week en 15.000 kilo verse groente en fruit voor de Voedselbank Noord-Holland. Om deze mooie formule rendabeler en robuuster te maken heeft Landzijde samen met Stichting Eco Consult een plan gemaakt, dat alle drie de P’s van People, Planet en Profit sterk bevordert. De pilot locatie is Kwekerij Osdorp, een sociale werkplaats waar wekelijks ruim 200 mensen een zinvolle dag besteding en een gezonde lunch krijgen. Deze kwekerij heeft 3 hectare tomaten, paprika’s en aubergines. Jaarlijks komt op deze locatie ca. 200.000 kilo reststromen vrij, zoals bladafval. In heel Nederland gaat het om ca. 4500 ha aan kassen met vruchtgroente en een kostenpost van 60 miljoen voor de sector.

Het plan: berust op het sluiten van kringlopen op een duurzame manier door de afvalstromen meerdere malen te verwaarden:Circular mushroom agriculture
1) Blad- en stengelafval wordt gebruikt om paddenstoelen op te kweken.
2) De paddenstoelenteelt produceert van zichzelf CO2 die terug de kas in kan worden gepompt om groei van de tomaten planten te bevorderen.
3) De blokken waarop de paddenstoelen hebben gegroeid, worden behandeld tot kippenvoer voor andere locaties.
4) De paddenstoelen gaan naar LaPlace en Sligro en de voedselbank. Ze hebben extra veel vitamine D door zonlicht.

PPP tabel knowaste

1 Het upcyclen van het bladafval naar paddenstoelenkweekblokken
Kwekerij Osdorp heeft een jaarlijkse reststroom van 200.000 kilo bladafval. Momenteel betaalt de kwekerij voor het afvoeren door een composteerder. Stichting Eco Consult ontwikkeld momenteel met steun van Rabobank Westland een techniek die deze reststroom geschikt maakt om paddenstoelen op te kweken. Het kweken en plukken van deze paddenstoelen is arbeidsintensief en past goed bij de dagbesteding van Kwekerij Osdorp als sociale werkplaats. Door de lage arbeidskosten is het product prijstechnisch competitief. Daarnaast hebben de afzetkanalen van Osdorp aangegeven, behoefte te hebben aan oesterzwammen en shiitake. Voor het opzetten van een pilotinstallatie, waarmee meer locaties lokaal paddenstoelen gaan kweken, is aanvullende financiering vereist.

2. CO2 van de paddenstoelenteelt naar groenten
De kwekerij streeft naar milieuvriendelijke teeltmethodes en CO2-reductie is daar een belangrijk onderdeel van. Een inventieve manier om de kringloop te sluiten is de paddenstoelenteelt te combineren met groenteteelt. Planten zetten CO2 om naar zuurstof, bij intensieve teelt in kassen moet er extra CO2 worden toegevoegd voor optimale groei. Deze kan verkregen worden door het verstoken van fossiele brandstoffen. In plaats van fossiele brandstoffen te gebruiken, blijken paddenstoelen in de volledige CO2 behoefte te kunnen voldoen.

Natuurlijke paddenstoelen CO2 inzetten voor kassenteelt

3. Restroom paddenstoelen kweekblokken als veevoer
De blokken waarop de paddenstoelen uitgegroeid zijn, worden na de oogst behandeld tot kippenvoer. Deze gaat Osdorp leveren aan de zorgboerderijen die wekelijks gezamenlijk 5000 eieren in het project Vriendentuinen gratis aan de voedselbank leveren. Rabobank Amsterdam draagt bij aan het onderzoek naar vitamine D voor de voedselbank. Het is wetenschappelijk aangetoond dat paddenstoelenblokken geschikt zijn als voer. We verwachten 50% van het legmeel en graan te kunnen vervangen, wat de zorgboeren een totale besparing oplevert van 10.000 per jaar.

Paddenstoelen kippenvoer

4. Op natuurlijke wijze de voedingswaarde verhogen
Vitamine D tekort is een groot probleem onder de kansarme bevolking van Nederland. Weinig buiten komen en een donkere huidskleur maken het extra lastig om vitamine D via zonlicht aan te maken, zeker in de winter. Door paddenstoelen te belichten gaan deze ruim voldoende vitamine D aanmaken.

Hoofdonderzoeker: Olga Patijn
Contact: onderzoek@stichtingecoconsult.nl